Veb hostinq, domenlər, e-poçt və saytınızla bağlı texniki anlayışlar — heç bir texniki biliyə ehtiyac yoxdur, hər şeyi başdan izah edirik.
Təsəvvür edin ki, biznesiniz üçün mağaza açmaq istəyirsiniz. Mallarınız var, amma onları haradasa saxlamalı və müştərilərin gəlib görə biləcəyi bir məkanınız olmalıdır.
Saytınız — sizin "mallarınız"dır: mətnlər, şəkillər, dizayn, kodlar. Hosting isə bu malların saxlandığı və ziyarətçilərin daxil ola biləcəyi "bina"dır. Hosting şirkəti sizə bu binada yer kirayə verir — güclü kompüterlər (server adlanır) üzərində, 24 saat işləyən, internetə qoşulu yer.
Saytınızın faylları bir serverdə saxlanılır. Server — sadəcə güclü, daim işləyən bir kompüterdir, amma adi kompüterinizdən fərqli olaraq 24/7 işləyir, internetə yüksək sürətlə qoşuludur, və çoxlu sayda ziyarətçinin eyni anda daxil olmasını idarə edə bilir.
Kim isə brauzerdə "sizinbiznes.az" yazdığında, brauzer bu serverlə əlaqə qurur, server saytınızın fayllarını göndərir, və brauzer onu ekrana çıxarır.
Texniki olaraq mümkündür, amma praktiki deyil: internet kəsilsə saytınız bütün dünyadan yox olar, işıq getsə eyni nəticə, kompüteriniz sınsa saytınız düşər və məlumatlarınızı itirə bilərsiniz, və server hücumlara qarşı qorunmalıdır — bu, ayrıca bilik və alət tələb edir.
Hosting şirkətləri bu işi peşəkar səviyyədə, xüsusi məlumat mərkəzlərində edir — ehtiyat enerji generatorları, sərinləmə sistemləri, və daimi monitorinq ilə.
Domen adı — saytınızın internetdəki ünvanıdır. Məsələn, istihost.net — bu bizim domenimizdir.
sizinbiznes.az nümunəsində: sizinbiznes — sizin seçdiyiniz ad, .az isə "uzantı" adlanır.
Qısa və yadda qalan olsun — uzun, mürəkkəb adlar yazılışda səhvlərə səbəb olur. Yazılışı asan olsun — defis, rəqəmlər, qarışdırıla bilən hərflər problemlərə səbəb ola bilər. Brendinizlə uyğun olsun — insanlar domeni görəndə nə etdiyinizi təxmin edə bilsinlər.
Domen adları "qeydiyyat" yolu ilə əldə edilir — illik ödəniş əsasında "icarəyə götürürsünüz" desək daha düzgün olar. Domen qeydiyyatını hostinqlə eyni yerdən etmək faydalıdır: bütün idarəetmə bir paneldən aparılır, DNS tənzimləmələri avtomatik düzgün qurulur, e-poçt qurğuları asanlıqla əlavə olunur.
Domen — ünvandır, hosting — həmin ünvanda yerləşən "bina"dır. Domeni bir şirkətdən, hostinqi başqasından ala bilərsiniz — amma bu, DNS tənzimləmələri ilə əlavə iş tələb edir. Əksər kiçik bizneslər üçün, hər ikisini eyni yerdən almaq daha sadədir.
Veb Hosting — çoxmənzilli binada yaşamaq kimidir. Bina (server) ümumidir, amma sizin öz mənziliniz (öz fayllarınız, öz e-poçtlarınız) var.
VPS — fərdi evdə yaşamaq kimidir. Sizin öz "həyət sahəniz" var, qonşularınızla heç nəyi paylaşmırsınız. İstədiyiniz kimi tikinti apara bilərsiniz — amma evin baxımı da sizin üzərinizdədir.
Ucuz (resurslar bölündüyü üçün qiymət aşağıdır), asan (server idarəetməsi ilə məşğul olmursunuz), və kifayət edir (kiçik-orta saytların böyük əksəriyyəti üçün resurslar tamamilə yetərlidir).
Ayrılmış resurslar (CPU və RAM tamamilə sizinkidir), tam nəzarət (root giriş — istədiyiniz proqramı qura bilərsiniz), və performans (yüksək trafikli saytlar üçün daha sabit işləmə).
Əksər müştərilər başlanğıcda Veb Hosting ilə başlayır, və sayt böyüdükcə VPS-ə keçir. Bu keçid problemsiz aparılır — sayt kəsilmədən.
Brauzerdə ünvan çubuğuna baxanda gördüyünüz kiçik kilid işarəsi və "https://" — bunlar SSL sertifikatından gəlir.
SSL — ziyarətçinin brauzeri ilə sayt arasında göndərilən məlumatları şifrələyən texnologiyadır. Şifrələmə o deməkdir ki, kim isə bu məlumatı yolda "tutsa" belə, onu oxuya bilməz.
İstifadəçi məlumatlarının qorunması üçün, brauzer xəbərdarlıqlarından qaçmaq üçün (SSL olmayan saytlar "Təhlükəsiz deyil" işarələnir), Google sıralaması üçün, və ümumi etibarlılıq üçün.
Domain Doğrulaması (DV) — pulsuz, ən geniş istifadə olunan növ. Adi saytlar üçün tamamilə kifayətdir, Let's Encrypt vasitəsilə avtomatik yenilənir.
Genişləndirilmiş Doğrulama (EV/OV) — ödənişli, şirkətin hüquqi mövcudluğunu təsdiqləyir. Bank, maliyyə xidmətləri üçün tövsiyə olunur.
Əksər müasir hostinq planlarına pulsuz SSL daxildir və avtomatik qurulur — heç bir texniki iş tələb olunmur. Saytınızın ünvanı "http://" əvəzinə "https://" ilə başlayır.
Hosting hesabınızı aldıqdan sonra, saytınızı, e-poçtlarınızı və fayllarınızı idarə etmək üçün bir "idarəetmə paneli"nə giriş əldə edirsiniz. Bizdə bu panel — sənaye standartı olan cPanel-dir.
Fayl İdarəetməsi — saytınızın fayllarını yükləyə, silə, redaktə edə bilərsiniz, ayrıca proqram quraşdırmadan.
E-poçt Hesabları — peşəkar e-poçt ünvanları yaradın, parolları idarə edin, yönləndirmələr quraşdırın.
Verilənlər Bazaları — WordPress, Joomla kimi tətbiqlər üçün MySQL verilənlər bazası yaradın və idarə edin.
Domenlər və Subdomenlər — əlavə domenlər və subdomenlər əlavə edin.
SSL İdarəetməsi — SSL sertifikatlarınızı görün, idarə edin.
Yedəkləmələr — saytınızın tam yedəyini özünüz yükləyə, ya da avtomatik yedəkləmələri görə bilərsiniz.
Xeyr. Hosting hesabınız aktiv olduqda, cPanel artıq qurulmuş və işlək vəziyyətdə olur. Sadəcə giriş məlumatlarınızla daxil olursunuz. WordPress kimi platformalar üçün də cPanel-də "1-kliklə qurulum" alətləri mövcuddur.
"info@gmail.com" yox, "info@sizinbiznes.az" — bu kiçik fərq, müştərinin gözündə böyük etibarlılıq fərqi yaradır.
Etibarlılıq ("info@sizinbiznes.az" peşəkar görünür), brendinq (hər göndərdiyiniz e-poçt brendinizi xatırladır), nəzarət (işçi dəyişəndə hesabı başqasına verə, ya da bağlaya bilərsiniz), və çoxlu istifadəçi (komandanız üçün ayrı-ayrı, idarə olunan ünvanlar).
Funksional olaraq, demək olar yox — siz yenə də veb interfeysdən, ya da telefonunuzdaki Mail tətbiqindən, ya da Outlook/Thunderbird kimi proqramlardan istifadə edirsiniz. Fərq — ünvanın "@gmail.com" yox, "@sizinbiznes.az" olmasıdır.
E-poçtların düzgün çatdırılması üçün üç texniki qeyd vacibdir: SPF ("bu domendən e-poçt göndərməyə icazəli serverlər bunlardır"), DKIM (hər e-poçta rəqəmsal "imza" əlavə edir), və DMARC (uyğunsuzluq olduqda nə edilməli olduğunu müəyyən edir).
Bu üç qeyd, hosting hesabınız quraşdırılarkən bizim tərəfimizdən avtomatik tənzimlənir — sizin bunlarla məşğul olmanıza ehtiyac yoxdur.
iPhone, Android, Outlook tətbiqi — hamısı dəstəklənir. IMAP/SMTP server ünvanları və portları hosting hesabınızla birlikdə təqdim olunur. Addım-addım bələdçilər istəsəniz, bizə yazın.
Bizə yazın — kömək edək.